zondag 13 oktober 2019

Herlinde Leyssens – Kongokorset

Interessante historie
Voor de Hebban debuutprijs las ik een tijdje terug het boek ‘Kongokorset’ van Herlinde Leyssens. Een interessant boek over vrouwenemancipatie en kolonialisme in het België van begin 20e eeuw. Aangezien ik het e-boek las was ik totaal onbewust van het feit dat het boek op echte gebeurtenissen was gebaseerd, wat toch een belangrijk onderdeel van de leeservaring is.

Kongkorset gaat over Gabrielle Deman, een jonge vrouw die graag meer wil zien van de wereld en zich niet laat inpassen in de typerende gender-rollen van begin 20e eeuw. Als één van de eerste vrouwen gaat ze naar de universiteit, maar ze wordt daar niet geaccepteerd en valt uit. Ze werkt in de boekwinkel annex uitgeverij van haar vader en ontmoet daar haar aankomend man Albert Sillye, een Kongo-veteraan. Tijdens zijn volgende missie in Kongo zijn de twee verloofd en corresponderen per brief met elkaar. Dit is bij uitstek het saaiste deel van het boek. De brieven zijn herhalend, spreken nog niet echt tot de verbeelding en zijn vrij saai. Leuker hier zijn de voorbereidingen die Gabrielle treft om zelf naar de Kongo te kunnen vertrekken. Ze specialiseert zich in de entomologie, volgt stiekem een cursus mee over de Kongo en traint ook fysiek om klaar te zijn voor de grote reis.

Als Albert terug is en ze zich in Brussel willen vestigen is Gabrielle dan ook wat blij dat er een uitnodiging van de koning komt voor Albert om wederom naar Kongo te vertrekken. Ze overtuigt hem om zelf mee te kunnen gaan en dan wordt het boek eindelijk interessant. We horen nu uit de eerste hand verhalen over de natuur en de inheemse bevolking van Kongo. Minder stereotype dan in de brieven van Albert, meer antropologisch wat in de aard van Gabrielle ligt. Ze maken gevaarlijke tochten door Kongo-vrijstaat en ze bewijst zichzelf als een waardevolle reisgezelin.

Al met al is het boek heel aardig geschreven, al hadden de brieven grotendeels geschrapt kunnen worden om het boek meer vaart te geven. Ik weet niet of de brieven min of meer integraal zijn overgenomen, dat is dan een leuk detail dat hier minder goed uitpakt. Ik heb echt mijn best moeten doen om door het eerste deel heen te komen, gelukkig maakt het tweede deel in Kongo veel goed. Heel interessant om te lezen over de omgangsvormen, de politieke en militaire strijd tussen de koloniale machten en de omgang met de inheemse bevolking. En mooi dat Leyssens op deze manier een interessante vrouw een stem geeft in de geschiedenis. Daardoor toch nog drie sterren. 




maandag 30 september 2019

Colson Whitehead – De jongens van Nickel


 Whitehead kan schrijven en ‘De jongens van Nickel’ moet gelezen worden!

Elwood Curtis is een heel nette zwarte jongen die duidelijk van zijn oma geleerd heeft zich niet in de problemen te begeven. Hij werkt, doet het goed op school en houdt zich gedeisd, tot het lot zich tegen hem keert. Op weg naar de Hogeschool om extra lessen te volgen stapt hij in een auto die gestolen blijkt te zijn. De rechter besluit hem naar de Tuchtschool Nickel te sturen om hem te leren zich te gedragen. Dit alles speelt zich af in de jaren zestig, een tijd waarin Martin Luther King inspireert tot demonstraties en de rassenscheidingswetten in Florida nog altijd hoogtij vieren. Op Nickel blijkt dat niet anders te zijn, de witte en zwarte jongens worden slecht behandeld, maar de zwarten net een tikje meer. Vriendschap tussen deze twee kampen is er dan ook niet, maar Elwood wordt op sleeptouw genomen door zijn maatje Turner waardoor het leven net wat makkelijker wordt.

Whitehead beschrijft in dit boek de verschrikkingen van nog niet zo heel lang geleden die geïnspireerd zijn op de werkelijkheid. In 2014 kwam naar buiten dat er bij zo’n tuchtschool in Florida naast de ‘gewone’ begraafplaats een geheime begraafplaats was. Jongens die daar begraven werden stonden te boek als ‘weggelopen’. Op basis van getuigenverslagen heeft Whitehead deze wereld op papier gezet in de vorm van een roman.

Het is een ongemakkelijke waarheid waarin we zien hoe racisme, discriminatie en onwetendheid samen de basis vormen voor een gesegregeerde maatschappij, waarvan we parallellen in onze huidige (Europese) samenlevingen terugzien. Het schokkendst voor mij, waren niet de afranselingen, maar de manier waarop stelselmatig de spirit van deze jongens wordt gebroken en er voor wordt gezorgd dat ze niet meer nadenken en zeker niet beter terechtkomen in de maatschappij als ze worden vrijgelaten.

Minstens zo belangrijk als het verhaal is de prachtige vertelstijl van Whitehead. In heel eenvoudige zinnen en zonder poeha beschrijft hij de wereld van deze jonge zwarte mannen en hoe het daarna met hun is afgelopen, drank, drugs, het leger, baantjes en soms wat succes. Met een prachtig einde waarmee het verhaal rond komt, zonder sentimenteel te worden. Eén ding blijft overduidelijk, zelfs als de jongen weg is uit Nickel, Nickel blijft in de jongen zitten. 


dinsdag 17 september 2019

Sandrine Destombes - Het dubbele geheim van de familie Lessage


Eigenzinnige Franse thriller
Het is ondertussen best afgezaagd om een moord/verdwijning/misdaad uit het verleden te nemen en daar dertig jaar later in het ‘nu’ mee verder te gaan. Toch is dit Destombes erg goed gelukt in ‘het dubbele geheim van de familie Lessage’. In 1989 verdwijnt de tweeling Raphaël en Solène uit een klein dorpje, niemand weet wat er gebeurd is, zijn ze weggelopen of ontvoerd? Na drie maanden wordt Solène dood gevonden op het kerkhof in een witte jurk en met een bloemenkrans in het haar. Kapitein Jean Wimez heeft de zaak nooit kunnen laten rusten, net als Victor, de vader van de tweeling.

Als in 2018 opnieuw twee kinderen verdwijnen uit het dorp gaat inspecteur Fabregas op zoek naar de verbanden tussen de twee zaken. De kinderen zijn van dezelfde basisschool, ze komen uit hetzelfde dorp, maar het is geen tweeling. Langzaam maar zeker probeert Fabregas de sporten te volgen die moeten leiden naar de ontvoerder, maar is deze hetzelfde als dertig jaar geleden?

Ik vond ‘het dubbele geheim van de familie Lessage’ een onverwacht goed boek. Destombes weet de lezer steeds weer op een andere gedachte en andere verdachte te brengen en onthult steeds net genoeg van het verleden om als lezer mee te kunnen speuren. Het is ook leuk om weer eens een Franse thriller te lezen, de verhoudingen binnen de politie zijn meer hiërarchisch en de omgeving is anders dan anders. Het boek bestaat uit veel korte hoofdstukken en is daarmee sterk in zijn simpliciteit. Niet te veel personages, een duidelijke tijdslijn en veel vaart zijn goede eigenschappen voor een thriller. Als er een punt van kritiek is, dan is het dat de afwikkeling van de zaak net wat lang duurt. Maar dat mag de pret niet drukken. Welverdiende 4 sterren.