Naomi Alderman – De macht

Dystopisch boek over onze samenleving

In mijn interpretatie, is het grootste misverstand over ‘De macht’ van Naomi Alderman dat het over de toekomst gaat. Het boek gaat vooraf door een tweetal intrigerende brieven van ene ‘Neil’ aan ene ‘Naomi’. Daarin schrijft Neil dat hij een geschiedenisboek gaat schrijven met een nieuwe interpretatie van het gebeurde. In een wereld waarin vrouwen de macht hebben, is dit voor een man een gewaagde opdracht laat Naomi hem weten en daar begint het echt boek.

Jonge vrouwen komen erachter dat ze fysiek niet meer onder hoeven te doen voor mannen. Bij meiden wordt de ‘wrong’ geactiveerd, een orgaan bij het borstbeen dat zorgt voor elektrische pulsen die kunnen worden gebruikt op anderen. Overal in Amerika en in andere landen breken gevechten uit, tussen meiden onderling en tussen jongens en meisjes. Deze jonge meiden kunnen de ‘wrong’ bij andere meiden en bij vrouwen activeren. Op deze manier komt een machtsverandering op gang, vrouwen hoeven niet meer bang te zijn voor onderdrukkers, ze komen in opstand.

Tunde is een Nigeriaanse journalist die besluit om het verhaal van de machtsovername te gaan volgen. Hij maakt filmpjes van de revoltes in verschillende landen en plaatste deze op YouTube. Op die manier krijgt hij een groot publiek en gaat voor CNN en andere grote media werken. Zijn perspectief op de gebeurtenissen is het interessantst omdat hij als jonge man in de ‘oude wereld’ nog niet heel veel macht had en in de ‘nieuwe wereld’ open staat voor de veranderingen.

Het boek telt af (nog zeven jaar, nog zes jaar) en we zien de samenleving veranderen door de ogen van verschillende personages. Roxy, de maffiadochter, die het bedrijf van haar vader overneemt. Margot, burgemeester en later senator in de VS die de ultieme privaat-publieke samenwerking laat bloeien, haar dochter Jocelynn die haar kracht niet goed onder controle krijgt, Tunde, de journalist en Ally, een meisje dat denkt dat ze boodschappen van een hogere macht doorkrijgt en een grote schare volgelingen krijgt.

Het boek is heel modern geschreven (op een young adult achtige manier) en minder literair dan ik had verwacht. Het is bij tijd en wijlen ontzettend spannend en vooral heel erg maatschappijkritisch. Het laat zien hoe we bepaalde zaken in onze huidige samenleving accepteren die we in het boek afkeuren. Zoals het vervolgen van hele bevolkingsgroepen, huiselijk geweld (tegen vrouwen), dat vrouwen enkel onder begeleiding van een man naar buiten kunnen, het onder toezicht stellen van vrouwen (in het huwelijk en daarbuiten), publiek-private samenwerking en sektarisme.

Het vergde mij wel doorzettingsvermogen in de eerste 100 pagina’s om grip te krijgen op het boek. Het zijn veel personages, er gebeurt nog meer en veel dingen zjin niet duidelijk. Het mooie daarvan is, dat zelfs nu ik het boek al twee weken uit heb, ik nog steeds over het boek nadenk. Er nieuwe ideeën bij krijg en nieuwe interpretaties zie. Mijn grootste kritiekpunt is dat Alderman te veel in het boek heeft willen stoppen, te veel ‘schrijf-trucjes’, te veel onderwerpen, maar dat vergeef je haar als je het einde van het boek leest, met een tweede briefwisseling tussen Neil en Naomi. 

Peter Zantingh – Na Mattias

Een novelle over verlies, verdriet en vriendschap

‘Na Mattias’ is echt een bijzonder boek. Het is een novelle van 120 pagina’s, waarin in verschillende hoofdstukken en daarmee vanuit verschillende perspectieven verteld wat de dood van Mattias voor impact heeft op de levens om hem heen. Maar meer nog vertelt het over de invloed die Mattias had op de mensen om hem heen. Mattias was een dromer, altijd meer ideeën dan tijd en doorzettingsvermogen om ze uit te voeren. Niet iedereen nam hem daarom even serieus. Veel meer nog dan over Mattias leren we over de mensen om hem heen en het verhaal dat me daarbij het meest is bijgebleven is het verhaal van Issam.

Issam is een eenzame jongen. Hij is roadie bij een relatief bekende band en toert met hun door heel Europa. De opleiding podiumkunsten heeft hij na een half jaar verlaten, maar onzichtbaar sjouwen met instrumenten gaat hem goed af. Het computerspel Football Manager houdt hem op de been. Hij speelt al zo ver in de toekomst dat alle spelers van nu met pensioen zijn en het spel nieuwe spelers met fictieve namen heeft gegenereerd. Dat er spelers zijn uit je eigen jeugdopleiding die toetreden tot je elftal. Maar dan wordt zijn laptop gestolen en is hij alles kwijt. Mattias begrijpt hem. Ze hebben elkaar nog nooit ontmoet en toch waren ze vrienden op het voetbalforum.

Het is mooi om te zien wat een impact mensen hebben op anderen. Juist door de verschillende perspectieven is het denk ik voor iedereen mogelijk om zich te herkennen in het boek. Ook fijn is dat het verdriet, dat je naar de strot kan grijpen, daardoor telkens weer onderbroken wordt. Tot het eind blijft het onduidelijk wat er met Mattias is gebeurd en dat is een knap stukje spanningsopbouw van Zantingh. 

Natascha van Weezel – Thuis bij de vijand

Interessant boek, maar weinig verheffend

Ik was erg benieuwd naar dit boek. Ik las het in de hoop een breder en meer divers beeld te krijgen van wat er in Nederland aan de hand is tussen en voor een deel binnen de joodse gemeenschap en de moslimgemeenschap. Niet gehinderd door al te veel kennis van het Israël-Palestina conflict, bleek ik er ook nog veel van op te steken

over de geschiedenis.

Aan de hand van interviews met Ed van Thijn (joods en oud-burgemeester van Amsterdam), een Marokkaanse activist, een opperrabbijn en een radicaliseringsdeskundige probeert van Weezel te schetsen wat er in de Nederlandse maatschappij is gebeurd de afgelopen dertig jaar, maar met een nadruk op dit millenium. Zelf wordt ze, naar eigen zeggen, uitgemaakt voor verrader en excuusjood, net afhankelijk van wie er tegen haar praat.

Het is interessant om te zien hoe er zowel verwijdering als toenadering bestaat tussen de twee groepen. Zo zijn er moslimjongeren die totaal geen boodschap hebben aan haar lessen over de Tweede Wereldoorlog. Maar net zo goed mensen, fervente (in dit geval vrouwelijke) aanhangers van de Islam, die haar uitnodigen bij hun thuis om te praten over het geloof.

De eerste pakweg honderd pagina’s lezen iets te veel als een verhaal over haar leven en haar twijfels en dat vond ik het minst interessante aan het boek. Gaandeweg gaat het meer over de positie van joden en moslims in de maatschappij en veel minder over haar zelf. En daar wordt het interessant. Van Weezel kan prima schrijven, maar het boek was voor mij verder niet heel verheffend.