Richard Russo – De geluksvogel

Is Hank wel een geluksvogel?

De hoofdpersonen van Russo zijn eigenlijk altijd een beetje sneue mannen. Daarom dat ik de titel ‘de geluksvogel’ eerst wat vreemd vond voor een boek van zijn hand. Al zou ik niet weten hoe je ‘Straight Man’ beter zou kunnen vertalen. Hank Deveraux de hoofdpersoon van het boek, is ook wel een beetje een geluksvogel, al valt zijn leven op zijn 50^e behoorlijk uit elkaar in de ruime week die we hem volgen in dit boek. Hij is voorzitter van de vakgroep Engels, een heerlijk zootje academisch ongeregeld die uit zijn op zijn ondergang als voorzitter. Als zijn vrouw voor het weekend vertrekt en voorspelt dat ze hem of in de gevangenis of in het ziekenhuis zal terugvinden gaat Hank er alles aan doen om die voorspelling uit te laten komen.

"Keglers ligt aan de andere kant van de spoorlijn, die het stadje keurig in tweeën deelt. Er is geen verkeerde kant van het spoor in Railton. Ook geen goede kant, De regel is dat hoe dichter je bij de spoorlijn komt, hoe slechter het wordt."

Er moeten bezuinigingen worden doorgevoerd op de universiteit en als er iemand niet goed op de hoogte is van alle politieke spelletjes is het Hank wel. Zijn vakgroep gelooft hem echter niet als hij zegt dat hij geen lijstje heeft gemaakt met de mensen die er als eerste uit zullen vliegen. In een vlaag van verstandsverbijstering dreigt hij elke dag een gans te doden uit de campusvijver tot hij zijn budget voor volgend jaar krijgt. Er volgt een mediacircus, hij wordt op het matje geroepen bij de decaan en de campusdirecteur en hij begrijpt er steeds minder van. Ook in zijn privéleven lijkt het geluk hem niet meer toe te lachen. Zijn vader, de échte schrijver Deveraux komt weer bij  hem in de stad wonen en Hank overdenkt zijn rare jeugd. Maar ook als vader doet hij het niet goed, zijn dochter Julie zit in de schulden en verpest haar huwelijk, en er is niets wat hij kan doen.

Zoals je begrijpt is dit weer een prachtige Russo-roman, sterk vergelijkbaar met Niemands Gek dat twee jaar geleden uitkwam bij Signatuur. Russo’s sterke punt is dat hij met vrij weinig gebeurtenissen heel veel kan neerzetten. Nu zit er meer actie in dit boek dan in Niemands Gek, maar dat is prima. Ook het academisch milieu is, sterk uitvergroot, heel herkenbaar. De tijdelijke contracten, wat telt er mee als publicatie, hoe wordt er omgegaan met spanningen binnen de vakgroep. Genieten. Zeer verdient krijgt Russo dan ook weer vijf sterren van mij. 

Richard Russo - Niemands gek (Sully #1)

Dit boek is een klein Russiaans feestje

Ik ben een groet fan van Richard Russo sinds ik zijn boek Empire Falls heb gelezen. Zeker één van de beste boeken die ik ooit gelezen heb en van grote invloed op mijn literaire ontwikkeling. In Niemands Gek komen we ditzelfde Russiaanse feestje tegen met wederom veel tegenslag tegen de achtergrond van small-town America. En dat de uitgever dan ook nog een gesigneerd exemplaar opstuurt, dat is toch heerlijk.

In North Bath gebeurt bijna nooit wat. Dit kleine dorpje ten noorden van New York kende welvaart toen de bronnen het nog deden en mensen van heinde en verre naar het kuuroord kwamen, maar nu de bronnen zijn opgedroogd en de toeristen vijf kilometer verderop naar Schuyler Springs zijn vertrokken is het stil. Het belangrijkste nieuws is welke stokoude iep aan Upper Main dit jaar gaat vallen en of daar iets of iemand bij gewond raakt.

Hier is Donald Sullivan, kortweg Sully, geboren, getogen en afgekeurd. Zijn huwelijk is al lang geleden mislukt en al meer dan twintig jaar rommelt hij wat aan met een getrouwde vrouw. Hij woont boven zijn oude lerares Engels, juffrouw Berryl en mag niet meer werken in de bouw omdat zijn knie kapot is en gaat daarom naar het MBO in Schuyler. Dat is niets voor hem. Hij besluit weer te gaan werken met zijn maatje Rub voor zijn vriend/vijand/baas Carl Roebuck, eigenaar van TipTop Constructions. Carl laat ze altijd wachten op hun loon en de smerigste klusjes uitdelen, maar voor Sully geldt als hij met Rub is, is het eigenlijk wel best.

De wereld verandert voor Sully als zijn zoon Peter zijn huwelijk ook stuk ziet lopen en met zijn oudste zoon Will in North Bath komt wonen. Langzaam leren de drie mannen elkaar kennen en tot op zekere hoogte vertrouwen. En hiervoor heeft Russo bijna 600 bladzijden nodig en dan nog baalde ik dat het boek uit was. Russo is grappig, hij laat Sully de draak met zichzelf steken en heel langzaam een klein beetje inzicht in zichzelf krijgen. Het boek kabbelt voort, zoals zo veel van zijn boeken, waarbij stukje bij beetje duidelijk wordt waarom het leven niet altijd loopt zoals je zou willen. En voor Sully geldt, met zulke vrienden heb je geen vijanden meer nodig, en hij zou ook niet anders willen.

Eén van de manieren waarop Russo je sympathie laat voelen voor de onbehouwen Sully is zijn relatie met zijn kleinzoon Will die overal bang voor is. Hij geeft hem een stopwatch en laat Will die indrukken en timen hoe lang hij dapper kan zijn. Dit maakt het dan weer goed dat hij regelmatig vergeet dat hij Will bij zich heeft en vertrekt om iets anders te doen zonder aan hem te denken. Dit boek uit 1993 kwam pas vorig jaar uit in Nederland en het mooie is dat afgelopen zomer het tweede deel uit kwam ‘Allemans gek’. Daar hoeven wíj in ieder geval geen twintig jaar op te wachten. 

Richard Russo - Allemans gek (Sully #2)

Interessante roman van Russo, maar niet zo goed als Niemands gek

Uitgeverij Signatuur zet er vaart achter, in 2016 werd ‘Niemands gek’ van Richard Russo vertaald en uitgegeven en in 2017 ‘Allemans gek’. Een heel ander boek, al is het een ‘tweede deel’, maar hoe kan dat ook anders als het 23 jaar later is geschreven. Russo zelf zegt dat een groot deel van de personages zeker Trump zou hebben gestemd bij de afgelopen verkiezingen (zie boektrailer onderaan).

De eerste teleurstelling begint gelijk, het duurt 37 pagina’s voor we iets te weten komen over wat er de afgelopen plusminus vijftien jaar met Sully is gebeurd en 50 voordat we hem zelf aan het woord krijgen. Langzaam wordt duidelijk dat Sully’s pech is omgekeerd naar geluk. Hij heeft zijn laatste prutserperiode gehad, gewonnen met de paardenraces, het huis van juffrouw Berryl geërfd en zijn zoon en kleinzoon hebben de afgelopen jaren bij hem in de buurt gewoond. Maar nu veranderd alles, Will gaat studeren, Peter verhuizen en Sully kwakkelt met zijn gezondheid. Zodra je accepteert dat het boek vooral gaat over North Bath en over anderen en dat Sully slechts één van de personages is verandert het boek in iets moois.

Eigenlijk is de hoofdpersoon in dit boek Douglas Raymer, de agent die door Sully in ‘Niemands Gek’ zo ver werd geprovoceerd dat hij zijn wapen afschoot en zonder te richten een raam kapotschoot. Zijn geliefde wilde hem verlaten en op de dag dat ze wegging is ze van de trap gevallen en overleden. Het kwelt hem dat hij niet weet wie de minnaar van zijn geliefde is. Hier zie je Russo’s humor weer mooi terug, Raymer heeft een garagedeuropener gevonden in de auto van zijn geliefde die niet van hun is. Als hij de juiste garage vindt, dan vindt hij dus ook de man voor wie zij hem wilde verlaten.

Alle personages uit het eerste boek passeren de revue en een aantal zaken die onduidelijk bleven in het eerste deel worden nu uitgewerkt. Zo blijkt de man van Ruth, de geliefde van Sully, al die jaren van hun verhouding te hebben geweten, maar nu deze stil ligt zijn hij en Sully vrienden geworden. Ook leren we Rub, zijn maatje, beter kennen. Russo heeft nog één manier gevonden waarmee Sully zijn vriend kan blijven pesten. Sully heeft nu een hond die hij ook Rub heeft genoemd wat voor een boel verwarring en pesterijtjes zorgt.

De stijl is typisch Russo, lang van stof, veel humor en het blijft small-town America. Anders dan bij ‘Niemands gek’ zijn de hoofdstukken hier veel korter, wat het wel makkelijker maakt om door te lezen (in het eerste boek zijn de hoofdstukken gemiddeld 100 pagina’s lang) en doordat ik de boeken na elkaar gelezen heb zitten alle personages nog vers in het geheugen. Mooi ook hoe hij het verhaal nu cht af weet te ronden. Het boek is een aanrader voor Russo-fans, maar het boek is niet zo goed als deel 1, daar hebben meer schrijvers last van…

 

Boektrailer/interview Russo            

Richard Russo - Brug der Zuchten

Het nieuwste boek van Russo is prachtig, maar minder fantastisch dan verwacht

Het meest recente boek van Richard Russo, Brug der Zuchten, kan worden gezien als het derde deel van een trilogie. In zijn eerste boek, Schadevolle Jaren, beschrijft hij de gebeurtenissen in het leven van een kind dat opgroeit tot een jongvolwassene. In zijn tweede boek, Empire Falls, beloond met de Pullitzer prijs, zien we de ontwikkeling van een gescheiden man met jonge kinderen. In dit derde deel krijgen we weer de levensloop te zien van verscheidene generaties in een klein Amerikaans stadje, maar nu gezien vanuit het perspectief van een man die het grootste deel van zijn leven er op heeft zitten.

            In Brug der Zuchten staat Lou C. Lynch centraal. Zijn hele leven heeft hij gewoond in Thomaston. Hij heeft er zijn vrouw leren kennen, zijn vrienden wonen daar, zijn zoon en zijn moeder. Hij is het gelukkigst in de buurtwinkel die zijn vader opende nadat die zijn baan als melkboer kwijtraakte. Hij besluit, aan de vooravond van een grote reis, zijn levensverhaal te schrijven. Na al die jaren in het kleine stadje heeft hij zijn vrouw eindelijk beloofd om mee te gaan op reis naar Italië, om hun oude vriend Bobby op te zoeken. En in dat levensverhaal komen wij terecht. We leven met Lucy, zijn gehate bijnaam, mee als hij geboren wordt, dat hij naar school gaat, gepest wordt, de vormende gebeurtenissen in zijn leven en zijn vriendschap met Bobby. De jongen die eigenlijk nooit zijn vriend wilde zijn.

            Het eerste deel van het boek over de jonge Lou duurt eigenlijk wat te lang. Er zitten hele mooie zinssneden in en hij weet je direct in het ‘small-town America’ gevoel te trekken, daar niet van. Maar, op een gegeven moment weet je het wel. Gelukkig worden de stukken van Lou afgewisseld met stukken over het leven van Bobby nu en uiteindelijk krijgt ook zijn vrouw ruimte om te vertellen over haar jeugd en haar leven nu. Op het moment dat we teruggaan naar de jeugd van Bobby krijgt het boek weer wat vaart. Een duidelijk teken dat het verhaal van Lou ingekort had kunnen worden met zo’n honderd pagina’s. Dan hadden we nog ruim 600 pagina’s gehad om te smullen van Russo’s schrijfstijl. Wat een plus is van dit boek over de anderen is dat bepaalde sociale gebeurtenissen in de Verenigde Staten nog sterker naar voren komen. Ik heb het dan vooral over de rassenscheiding en de grote werkloosheid die ontstaat door het wegtrekken van de mijnen en fabrieken. Ondanks alle nare gebeurtenissen blijft het wel een boek vol hoop. Ter conclusie, Richard Russo is absoluut één van mijn lievelingsschrijvers, maar dit is van de drie epossen het minst geslaagde.

Recensie Richard Russo - Schadevolle Jaren

Russo is een meesterverteller

‘Tot mijn zesde dacht ik aan mijn vader zoals ik dacht aan ‘onze vader, die in de hemelen zijt’, wiens bestaan een vaststaand gegeven was, maar die in de praktijk afwezig en dus irrelevant was’. Deze zin geeft zo mooi aan waar het boek over gaat en hoe Russo schrijft dat ik hem te pas en te onpas heb gequote tegen vrienden en familie. Schadevolle jaren schreef Russo 15 jaar voordat hij de Pulitzer Prijs kreeg voor Empire Falls, maar voor mij zijn de boeken van hetzelfde hoge niveau.

Schadevolle jaren gaat over Ned of Sam’s zoon zoals hij vaak wordt genoemd en over de relatie die hij met zijn ouders en het dorp Mohawk heeft. Ned’s vader is een vrije ziel die nadat hij heeft meegevochten in de oorlog (en misschien ook wel daarvoor) niet kan aarden in het gezinsleven, daarom wordt Ned opgevoed door zijn moeder. Als zijn moeder een zenuwinstorting krijgt en zich langzaam maar zeker afsluit van de wereld, gaat hij bij zijn vader wonen die hij voor zijn 10^e eigenlijk niet kende. Bij zijn vader komt hij in een heel nieuwe wereld terecht met mensen die Boom, stomkop, nulletje en De Dunne heten. Zijn vader is een vrolijke gokkende alcoholist als hij werk heeft en een chagrijnige gokkende alcoholist als het winter wordt en hij geen werk in de wegenbouw meer heeft. We zien hoe Ned probeert een relatie op te bouwen met zijn vader, hoe hij niet als zijn vader wil zijn, hoe ze open tegen elkaar zijn en hoe ze zaken voor elkaar geheim (proberen) te houden. We zien Ned opgroeien tot een man waarvan hij zichzelf afvraagt of hij is wie hij wil zijn. 

Russo wordt zo langzamerhand echt mijn lievelingschrijver. De manier waarop hij de gevoelens en gedachten van zijn personages neerzet is meesterlijk. Je hebt echt het gevoel dat je meekijkt in de ziel van de opgroeiende Ned, zonder dat de details vervelend worden, wat bij andere schrijvers in het genre nog wel eens gebeurd. De details zijn juist vaak datgene wat het boek zo mooi maakt. Geen grootse meeslepende verhalen maar het leed van een gezin en van een gemeenschap in ‘small-town’ Amerika. Ik hoop dat de vier boeken die nog niet naar het Nederlands vertaald zijn dat wel snel zullen worden.