Amy Tan – De vrouw van de keukengod

Complexe roman over moeders, dochters en geheimen

Pearl heeft een gecompliceerde relatie met haar moeder Winnie. Nadat bij haar MS is geconstateerd besluit ze om dit geheim te houden voor haar moeder, die toch alleen maar met verhalen over anderen en goedbedoelde maar hopeloos ouderwetse raad komt. Pearl blijkt echter niet de enige met geheimen en als haar tante Helen denkt dat ze spoedig zal overlijden besluit deze om moeder en dochter bij elkaar te brengen, door ze te dwingen hun geheimen aan elkaar te vertellen.

De geheimen brengen ons naar het China (en Shanghai) vanaf de jaren twintig van de vorige eeuw. Winnie, de dochter van de tweede tweede vrouw van een rijke zakenman, wordt na het verdwijnen van haar moeder bij een tante op een eiland ondergebracht. Na haar huwelijk met Wen Fu, een piloot in het Chinese leger, volgt ze hem door China terwijl de Tweede Wereldoorlog losbarst. Hierbij wordt ze vergezeld door Hulan, de vrouw van de leidinggevende van Wen Fu, met wie ze keer op keer een huis moet delen. Het wordt steeds duidelijker dat het huwelijk slecht verloopt, Wen Fu is gewelddadig en kan maar weinig liefde en geduld voor de kinderen opbrengen. Uiteindelijk besluit ze dat ze naar Amerika moet om te ontsnappen.

In deze complexe roman over de moeizame relatie tussen een moeder en een dochter komen verschillende zaken bij elkaar. De botsing tussen de Chinese en Amerikaanse cultuur en hoe moeizaam het opgroeien is tussen twee culturen (zoals we dat ook bij Mirza zien in de 21^e eeuw). De geschiedenis van China in het begin van de 20^e eeuw en de Tweede Wereldoorlog, waar ik zeer weinig van wist. En de kracht van geloof en geheimen, soms moet je eerst volwassen worden voor je je ouders kunt begrijpen. 

Fatima Farheen Mirza – Een plek voor ons

Het beste boek van 2019: een verhaal over migratie, opvoeden en opgroeien

Layla migreert naar Amerika als ze met Rafiq trouwt, een Indiër die daar al woont. Ze stichten samen een gezin en na twee meiden, Hadia en Huda, wordt er ook een zoon geboren: Amar. Amar komt maar weinig aan het woord in dit boek, zijn verhaal wordt verteld door de vrouwen in zijn familie, door zijn moeder en zijn oudste zus. Het is een verhaal over belonging, waar hoor je thuis, bij je familie, je gemeenschap, je vrienden op school?

De Indiase gemeenschap waartoe de familie behoort is heel hecht, maar daardoor voor de kinderen ook benauwend. Alle drie de kinderen worstelen ermee dat hun normen uit het oude land worden opgelegd en dat die normen sterk verschillen naar gender. Hadia is een echte studiebol, ze werkt heel hard, in de hoop dat haar vader haar zal opmerken. Ze zorgt voor haar zusje en broertje, maar haar resultaten worden niet opgemerkt. Het is moeilijk voor haar om te zien dat Amar veel meer mag zoals rondhangen buiten en op straat, geprezen wordt voor het doen van klusjes en als hij eens een voldoende haalt wordt dat gevierd. Zelf worstelt ze met het niet uitgehuwelijkt willen worden, ze wil studeren en trouwen uit liefde.

Amar kan ook niet omgaan met de normen en verwachtingen die hem worden opgelegd. De buitenwereld is zo anders dan de wereld van zijn gezin en gemeenschap. Hij voelt zich daardoor nergens thuis. De verwachtingen voor hem als moslim weet hij niet waar te maken, hij weet niet of hij in god gelooft, voor studeren kan hij de discipline niet opbrengen en de verleidingen van buiten zijn groot. De ruzies met zijn vader zijn talrijk en na het verlies van zijn beste vriend en zijn heimelijke liefde glijdt hij langzaam af.

We horen in het boek vooral de stemmen van Layla en Hadia die terugkijken op hun tijd in Amerika en de spanningen en frustraties die zij hadden. Dit geeft een prachtig inkijkje in een voor mij vrij onbekende cultuur, die van islamitische Indiërs. Vooral de spanning rondom de verschillende normen en verwachtingen voor jongens en meisjes is heel goed weergegeven. Maar ook de algemene frustraties van ouders die niet weten hoe ze hun kind kunnen beschermen of helpen in een voor hun nieuwe tijd. De tijd van drank, drugs, (sociale) media en de war on terror. Daarmee is het veel meer dan een verhaal over een cultuur of een verhaal over migratie. Het is een verhaal over opvoeden en opgroeien, waarmee Mirza (1991) mij ontzettend heeft geraakt. 

Joachim Meyerhoff - Alle doden vliegen hoog

Leesbaar en grappig boek

Dit is het derde boek dat ik van Joachim Meyerhoff heb gelezen in zijn biografische romantrilogie en het eerste boek uit de reeks. Dat ligt niet aan mij, uitgeverij Signatuur heeft de boeken in een andere volgorde uitgebracht na het grote succes van het tweede boek in Duitsland. In ‘Wanneer wordt het eindelijk weer zoals het nooit is geweest’ vertelt hij over zijn jeugd als zoon van het hoofd van een psychiatrische kliniek, maar wel terugkijkend vanuit het heden. In ‘Ach, deze leegte, dezeverschrikkelijke leegte’ blikken we terug op de periode vanaf zijn 18 tot ongeveer zijn 22^e wanneer hij op de toneelschool zit en bij zijn excentrieke grootouders woont. In dit eerste deel ‘Alle doden vliegen hoog’ volgen we Joachim op zijn avontuur in Amerika.

Joachim besluit dat het Noord-Duitse stadje waar hij is opgegroeid is ontgroeid en dat het goed zou zijn om een jaar op uitwisseling naar Amerika te gaan. Doordat hij de vragenlijst zo onwaarschijnlijk mogelijk heeft ingevuld komt hij terecht in een streng gelovig gezin in Laramie, Wyoming met een onuitstaanbare gastbroer die het liefst niets met hem te maken heeft. Hij heeft het naar zijn zin in Amerika en maakt interessante observaties en dan gebeurt er iets wat we allemaal al weten (omdat we de andere twee boeken al gelezen hebben). Zijn vader belt dat zijn broer is overleden, auto-ongeluk. Hij vliegt naar huis voor de begrafenis maar gaat al snel weer terug. In Amerika wordt hij deel van het basketbalteam, leert een meisje kennen en vergeet dat zijn broer dood is. Want wat je niet verteld, is niet waar.

Meyerhoff heeft een erg vermakelijk boek geschreven over een puber in Amerika. Het is grappig om te zien hoe hij probeert om er bij te horen en hoe hij dat ook opnieuw moet leren als hij weer thuis komt. Een bijzondere ervaring dat zijn broer in dit boek zowel dood als levend is. In tegenstelling tot het vorige boek vond ik deze erg leesbaar en grappig. Een verademing haast.

'Alle Toten fliegen hoch' - trilogie

Alle doden vliegen hoog (eerste uitgave 2011, NL uitgave 2017)

Wanneer wordt het eindelijkweer zoals het nooit is geweest (eerste uitgave 2013, NL uitgave 2015)

Ach, deze leegte, deze verschrikkelijkeleegte (eerste uitgave 2015, NL uitgave 2016)

Recensie Rolf Lappert - Naar huis zwemmen

Willen we niet allemaal naar huis zwemmen?

We leren het hoofdpersonage uit het boek ‘ Naar huis zwemmen’ van Rolf Lappert kennen bij zijn geboorte. Wilbur is een couveusekindje, te vroeg geboren en in de steek gelaten door zijn moeder die overlijdt bij de geboorte en zijn vader die vlucht voor het grote verdriet. Dit zijn dan ook de twee thema’s die in het boek een rol spelen. Het grote verdriet over de mensen in het leven in het algemeen en Wilburs leven in het bijzonder die verdwijnen en de vlucht voor de werkelijkheid en het bijbehorende verdriet. Wilbur McDermott is een bijzondere complexe jongen, intellectueel begaafd zonder veel sociale vaardigheden of lichamelijke kracht. Maar absoluut een personage om van te houden, zowel als kind, we volgen zijn jeugd door de jaren heen, als als volwassen jongeman die in de stad van mislukte zelfmoordenaars terecht komt. De vraag die je jezelf steeds blijft stellen is: vindt hij zijn leven nog de moeite waard en waarom ging hij de zee in terwijl hij niet kan zwemmen?

            Soms zat ik tenenkrommend te lezen over al het leed en verdriet dat deze jongen overkomt en tegelijkertijd te lachen om de manier waarop hij er mee omgaat. Hij zwijgt de wereld dood en verdwijnt in zijn eigen fantasiewereld als dat hem beter uitkomt. De personages die in Wilburs leven spelen zijn ontroerend, hij wordt soms met meer liefde omringd (al is het uit onverwachte hoek) dan hij zelf verwacht en dat maakt het boek verrassend. De personages die Wilbur omringen zijn goed geschreven en over het algemeen mooi uitgediept. Je snapt waarom mensen zijn zoals ze zijn en begrijpt dat niet altijd het goede gebeurt. Het is een meeslepend boek, maar zou wat mij betreft wel op een kleiner formaat (kleinere letter, regelafstand en marginalen) afgedrukt mogen worden. Het boek was nu erg groot en zwaar om vast te houden. Dus meer een boek voor thuis op de bank dan voor onderweg in de trein. Ondanks het formaat, had ik dit boek zeker niet willen missen, je blijft lezen en hopen dat Wilbur inziet dat hij zijn eigen leven naar zijn hand kan zetten en meer uit het leven kan halen dan hij verwacht met hulp van zijn mensen.

19 maart 2011