Wilfred de Bruijn en Ivo van Woerden– Op zoek naar mijn Frankrijk

Een net wat andere blik op Frankrijk

Wilfred de Bruijn werd in 2013 het gezicht van homohaat in Frankrijk en in Europa, toen hij een foto van zijn mishandelde gezicht op Facebook zette met de mededeling: zo ziet homohaat er uit. Er volgde vele optredens in de media, een televisieserie bij de VPRO op zoek naar Frankrijk en nu een boek: Op zoek naar mijn Frankrijk, een persoonlijk portret van een prachtig land vol tegenstellingen.

Eerst een punt van kritiek. Dit boek is niet (volledig) geschreven door Wilfred de Bruijn. In de achterflap van de achterkant staan twee foto’s die van Wilfred de Bruijn en die van onderzoeksjournalist Ivo van Woerden. Nadat ik een keer een heel boek had gelezen en er toen achter kwam dat het door een ghost writer was geschreven, ben ik een beetje afkerig van boeken die door iemand anders zijn geschreven.  Zet het dan op de voorkant.

Los daarvan is het een erg aardig boek om te lezen. Er wordt een beeld geschetst van de Franse standenmaatschappij, hoe ingewikkeld de omgangsvormen kunnen zijn en hoe lastig het kan zijn om te integreren. Het begint met een stukje historie, er zit een beschouwing over de politieke verhoudingen (en het nepotisme) in Frankrijk in en leuke anekdotes over bijvoorbeeld het gebruik van olie of boter of waarom Fransen stokbrood eten.

Mooi vond ik ook het stuk over de dîner en société, etentjes waarbij de gasten zorgvuldig gekozen worden door de gastheer/gastvrouw opdat ze elkaar iets te vertellen hebben, waarbij het doel lijkt te zijn goed te eten en je kennis te etaleren. Dat zijn toch dingen die ik uit Nederland niet ken, maar wellicht gebeurt dat hier in andere kringen ook. We zien hier heel duidelijk Bourdieu’s idee over compenserende strategieën terug, des te meer de overheid inzet op gelijkheid (egalité), des te meer proberen de elites hun status vast te houden door hun cultureel kapitaal in te zetten.

Al met al is het een aardig boek om te lezen, prettig geschreven, waarbij we afwisselend de Bruijns visie over Frankrijk horen en zijn verhaal over wat er gebeurd is rondom de aanval op hem en zijn vriend. Het is een blik op Frankrijk vanuit de hogere klasse, waarbij ik soms dacht, er mag best wat minder name dropping in. In Nederland moet je je kop niet te ver boven het maaiveld uitsteken.

Matthijs Kleyn – Ik zie je

Prachtig boek over vluchten en gezien worden

Nadat ik het eerste deel van ‘Ik zie je’ had gelezen (het boek bestaat uit drie delen) dacht ik: weer een roman over eind-twintigers in het reservaat Amsterdam. Net als die andere boeken (zoals bijvoorbeeld Exit van Michiel Stroink) gaat het over de zoektocht naar de Zin van het leven en de Liefde. Dat kennen we nu wel.

Gelukkig bleek dit boek anders te zijn dan ik had verwacht. Fender, is namelijk niet een populaire drugs-gebruikende twintiger die probeert het leven te doorgronden. Hij heeft een bijna failliete videotheek, verafschuwt drugs en komt net uit een doodsaaie relatie als hij Lisa ontmoet. Lisa voldoet wel aan het stereotype, mooi, vluchtend in recreatief (?) coke-gebruik en hels onzeker. Lisa wil rust, maar kan alleen maar feesten, doodsbang om iets te missen en doodsbang om zichzelf tegen te komen. Fender wil ook rust, maar meer nog wil hij Lisa en dat sleurt hun heen en weer in hun relatie.

Deze tegenstelling maakt hun relatie en het boek interessant, zeker als er een kentering in hun relatie ontstaat doordat Lisa in het ziekenhuis belandt. Daarna draaien de rollen om, Lisa is de rust zelve en Fender moet op zoek naar wat hij echt wil in zijn leven naast Lisa. Deze kentering wordt prachtig omschreven en stukje bij beetje kom je er achter wat er met Lisa is gebeurd en welke impact dit op Fender heeft.

Kleyn kan goed schrijven en heeft een aangename vertelstijl die er bij mij in resulteerde dat ik een echte verhaalstem in mijn hoofd hoorde. En die stem herkende ik, al duurde het een tijd voordat ik de flaptekst ‘waarin hij het eerste levensjaar van zijn zoontje beschrijft’ herkende, Kleyn schrijft namelijk columns voor de site Famme die ik altijd lees. Ontzettend leuk om nu een boek van zijn hand te lezen. En net als bij zijn columns kreeg ik ook nu kippevel bij de laatste bladzijden van het boek. Nadat ik het had neergelegd, kon ik alleen nog maar een paar minuten naar de cover kijken. Want uiteindelijk gaat het maar om één ding: zie je me? Ik zie je.

Hendrik Groen – Pogingen iets van het leven te maken

Hilariteit en treurnis in een Amsterdams verzorgingscomplex

Hendrik Groen is 83 en weet dat het einde nabij is. Niet dat hij nu zo nodig op stel en sprong dood hoeft te gaan, maar hij weet ook wel dat er al meer tijd achter hem ligt dan er voor hem ligt. Hij begint een dagboek om wat tegenwicht te bieden aan al het gezanik en gezeik dat hem normaal gesproken omringt in het bejaardentehuis (excuus: verzorgingscomplex).

Groen weet in een aantal rake woorden telkens het hart van een personage te beschrijven. De zeurende dames die eenzaam zijn en klagen over hun kwalen, de mannen die belaagd worden door het overschot aan vrouwen of kort gehouden door hun eigen vrouw, doodsbang om hun man kwijt te raken aan één van deze vrijgezelle oude besjes. Gelukkig is het niet enkel ellende in het huis. Met een aantal gelijkgezinden begint Hendrik de ‘OMANIDO’ club, wat staat voor oud-maar-niet-dood. En met dit clubje toen ze elke maand een leuk uitstapje van hun AOW.

Prachtig hoe de haat en nijd tussen de bewoners van het huis worden beschreven. Als ik iets heb geleerd van de jaren die ik bij mijn (ondertussen demente) oma heb doorgebracht is het dat er elkaar weinig gegund wordt. Waarom heeft die een lichtgewicht rollator en ik niet? En zo gaat het ook met de omanido-club, waarom maken zij uitstapjes en mogen wij niet meedoen? Zijn wij niet goed genoeg? Het verschilt niet veel van de middelbare school en de kliekjes die daar rondlopen. Alhoewel het boek om sommige punten wat langdradig is, is het toch erg leuk en niet erg om door te lezen.

De grote vraag blijft: wie heeft het geschreven, want het is een pseudoniem. Daar zullen we waarschijnlijk pas achter komen na één van de volgende delen, nog een maandje en dan is deel 2 te bewonderen in de boekhandel. Het geeft sowieso een inkijkje in hoe het leven van onze oudjes er voor staat.

Michiel Stroink - Exit

Een boek over weglopen en verdwalen

Abel Schreuder is hopeloos mislukt. Hij is mislukt als zoon, hij is mislukt als vriend en hij is mislukt in leven. Om te ontsnappen aan zijn leven stapt hij in de eerste de beste trein waar hij een kaartje voor kan krijgen en zo belandt hij uiteindelijk in Berlijn. Als je geen plannen hebt kom je andere mensen tegen die graag plannen voor zich laten maken en uiteindelijk altijd iemand die graag plannen voor andere maakt en dat is Jerry. Hij neemt Abel, die zich nu Daniël noemt, op sleeptouw met in zijn kielzog de Zweedse broer en zus Michael en Zoë en de Vlaamse Sofie. Ze feesten, verdwalen, denken na over het leven en proberen het te vergeten.

En zo kabbelt het boek van Stroink nog een tijdje door, in Berlijn wordt veel drugs gebruikt, lust bloeit op en wordt bekoelt, vriendschappen ontstaan en gaan kapot en ondertussen wordt het verhaal van drie generaties Schreuder vertelt. De vader van Abel en zijn grootvader zijn al net zo min geslaagd in het leven als hijzelf. Juist dit deel van het boek komt niet zo goed uit de verf. Wellicht dat het drie-generatie-verhaal als een soort van parodie moet worden gezien op de vele familiegeschiedenissen die op het moment verschijnen en gretig aftrek vinden, maar het is in het geval van Exit weinig gelukt. Alle drie de mannen proberen op hun eigen manier een ‘exit’ uit het leven te vinden, ‘waar is hier de nooduitgang’ zou Henk Westbroek zingen.

Het verhaal van Abel/Daniël wordt hierdoor afgewisseld met de verhalen van Karel (verliest alles met beleggen) en Willem (verliest alles met drank en gokken), allebei geen geweldige vaders waardoor je wel wat begrip krijgt voor het onbestemde waarin Abel zich bevindt. Al met al is ‘Exit’ een heel  aardig boek, het is goed geschreven en je leest er vlot doorheen, maar de echte diepgang mis ik. Het lijkt het zoveelste boek over het ‘reservaat Amsterdam’ waarin veel drugs en seks voorkomen en twintigers die niet weten wat ze moeten met het leven. De echt existentiële vragen worden helaas overgeslagen.

Cijfer: 7