Tessa Kollen – De mentor

Fantastische spannende roman over het expat-leven in de gouden kooi

Ik ben echt helemaal fan van de auteurs die uitgeverij Orlando aantrekt, een nieuwe uitgeverij die voor een deel een ander geluid wil laten horen en dat ook doet. Zo ook het debuut van Tessa Kollen, in het dagelijks leven diplomatenvrouw en een interessante nieuw stem in de literatuur. Ze schreef een spannende roman gesitueerd in haar eigen omgeving, die van de expats in het buitenland, en dat heeft ze met verve gedaan.

Vier vrouwen voelen zich allemaal misfits in het expat-wereldje in een tropisch aandoend land ver van huis. Twee nieuwkomers en twee min of meer oudgedienden. Carrie woont al het langst in het land en is meegekomen met buitenlandcorrespondent Chad, ze is tevens penningmeester van de oudervereniging van de American International School. Sophie is meegekomen als de vrouw van de Canadese ambassadeur Alan en kent daardoor de regels van het expat-level al goed. Sandy’s man Sam is de conrector en ook nieuw in het land alhoewel ze al wel langer in het buitenland wonen. Marije is echt nieuw, voor het eerst in de expat-gemeenschap, meegekomen met haar man die als CFO voor een groot bedrijf werkt.

Het grootste probleem van ‘de vrouw van’ zijn is dat je er zelf niet meer toe doet, op de tweede plaats komt de verveling die ontstaat door het personeel en het niet buitenshuis werken. Carrie besluit de drie nieuwe vrouwen naar zich toe te trekken en zo ontstaat de wijn-op-woensdag-club. Het expat-leven blijkt vol intriges en ongeschreven regels te zitten en ze voorzien elkaar van informatie, roddels en afleiding. Het leven raakt echter ontregeld als Joanne, de mentor van de school wordt vermoord. Ze was niet geliefd, maar wie zou het hebben gedaan?

Eén van de bijzonderheden aan dit boek is dat het is opgedeeld in ‘voor de moord’ en ‘na de moord’ waarbij niet alleen de vier vrouwen (aangeduid met de positie van hun man), maar ook de mentor aan het woord komen. Zo krijgen we een inkijkje in de expat-levens van deze vrouwen, de bizarre verhoudingen binnen de oudervereniging van de AIS en de geheimen die rondwaren. Het boek is heel ontspannen geschreven en leest makkelijk weg. Het is als een antropologische beschrijving van het leven en daardoor vraag je je af met welk personage de auteur zich het meest vereenzelvigd (ik denk Carrie). De ontknoping is verrassend en goed bedacht en ik kan het boek dan ook aan iedereen aanraden die het leuk vindt om spannende boeken te lezen en zich te verliezen in het leven van een ander. Dat zijn dus bijna alle lezers…. 

Robert Harris - Vaderland

Interessante thriller tegen een alternatieve geschiedenis

Vaderland speelt zich af in het Berlijn van de jaren zestig geregeerd door Hitler en de NSDAP. Xavier March is rechercheur bij de kripo (Kriminal Polizei) en wordt ’s ochtends vroeg naar een lijk in het water geroepen. Het blijkt om een oud-minister van het Generaal-Gouvernement te gaan en hoe verder hij in de zaak duikt hoe vreemder het wordt. Niet alleen was deze goede zwemmer verdronken, ook klopt de getuigenverklaring van de jonge rekruut die hem gevonden heeft niet.

Als hij er achter komt dat een Amerikaanse journaliste contact heeft gehad met een bekende van het slachtoffer slaan ze de handen ineen. Tot ongenoegen van de SS die de zaak naar zich toe heeft gehaald. Via Charlotte Maguire probeert hij te achterhalen wat er over Duitsland gezegd wordt en wat zij denkt dat er met alle Joden is gebeurd die naar het Oosten zijn gestuurd. Stukje bij beetje weet hij bij elkaar te puzzelen wat er is gebeurd, maar dat is een levensgevaarlijke zaak.

Zo in de week van de Dodenherdenking vond ik het een goed idee om eindelijk dit boek op te pakken (het is uit 1992, Nederlandse editie 2012). Het boek begint heel traag, geeft een aardige beschrijving van hoe Berlijn er uit zou hebben gezien en wat wetenswaardigheden over de oorlog. Langzaam wordt de politieke structuur duidelijk en hoe gevaarlijk het onderzoek van March en Maguire eigenlijk is. Een mooi voorbeeld ook van ‘de andere kant’ proberen te laten zien. March is een goede kerel die probeert zijn baan uit te voeren, maar ook kritisch is op het bewind. Terwijl zijn tegenstander Globocnik het proto-type gemene Nazi is (wat Globocnik ook was tijdens de Tweede Wereldoorlog).

Nu moet ik toch ook echt The Plot Against America maar eens gaan lezen, waarbij het (volgens anderen) nog veel meer gaat over de alternatieve werkelijkheid. Vaderland is uiteindelijk vooral een goede thriller (al moet je de eerste 150 pagina’s even door) met een ontzettend goed plot, een mooie historische achtergrond en lekker veel spanning.  

Amy Tan – De vrouw van de keukengod

Complexe roman over moeders, dochters en geheimen

Pearl heeft een gecompliceerde relatie met haar moeder Winnie. Nadat bij haar MS is geconstateerd besluit ze om dit geheim te houden voor haar moeder, die toch alleen maar met verhalen over anderen en goedbedoelde maar hopeloos ouderwetse raad komt. Pearl blijkt echter niet de enige met geheimen en als haar tante Helen denkt dat ze spoedig zal overlijden besluit deze om moeder en dochter bij elkaar te brengen, door ze te dwingen hun geheimen aan elkaar te vertellen.

De geheimen brengen ons naar het China (en Shanghai) vanaf de jaren twintig van de vorige eeuw. Winnie, de dochter van de tweede tweede vrouw van een rijke zakenman, wordt na het verdwijnen van haar moeder bij een tante op een eiland ondergebracht. Na haar huwelijk met Wen Fu, een piloot in het Chinese leger, volgt ze hem door China terwijl de Tweede Wereldoorlog losbarst. Hierbij wordt ze vergezeld door Hulan, de vrouw van de leidinggevende van Wen Fu, met wie ze keer op keer een huis moet delen. Het wordt steeds duidelijker dat het huwelijk slecht verloopt, Wen Fu is gewelddadig en kan maar weinig liefde en geduld voor de kinderen opbrengen. Uiteindelijk besluit ze dat ze naar Amerika moet om te ontsnappen.

In deze complexe roman over de moeizame relatie tussen een moeder en een dochter komen verschillende zaken bij elkaar. De botsing tussen de Chinese en Amerikaanse cultuur en hoe moeizaam het opgroeien is tussen twee culturen (zoals we dat ook bij Mirza zien in de 21^e eeuw). De geschiedenis van China in het begin van de 20^e eeuw en de Tweede Wereldoorlog, waar ik zeer weinig van wist. En de kracht van geloof en geheimen, soms moet je eerst volwassen worden voor je je ouders kunt begrijpen. 

Suzanna Jansen - Het pauperparadijs

Een verhaal over armoede en (her)opvoeding in Nederland

Soms kon je er veel te laat achter dat je een boek nog moet lezen. Dit was voor mij het geval  met ‘Het pauperparadijs’ van Suzanna Jansen dat in 2008 uitkwam. Een zeer interessant boek over afkomst en (klasse)ongelijkheid in Nederland door de jaren heen. En vooral ook een boek over een van de grote sociale experimenten van de 19^e eeuw, het heropvoedingsgesticht Veenhuizen in Drenthe.

Jansen gaat terug in de tijd en volgt haar familiegeschiedenis 5 generaties terug naar het begin van de 19^e eeuw. Haar voorvader Tobias Braxhoofden is soldaat in het leger van Napoleon en nadat hij afgezwaaid is krijgt hij de mogelijkheid om bewaker te worden in Veenhuizen. Johannes van den Bosch, een man die naam en faam heeft gemaakt in Indië besluit dat hij met het geld dat in de koloniën wordt verdiend iets moet worden gedaan aan de armoede in Nederland.

Armoede werd toen, nog meer dan nu, gezien als een individueel probleem. Er waren verschillende oorzaken voor armoede die moesten worden aangepakt: gebrek aan arbeidsinzet, gebrek aan spaarzaamheid en alcoholmisbruik. Door de armen (kolonisten/verpleegden) aan het werk te zetten bij het ontginnen van het veen, ze alcohol te onthouden en ze te leren sparen om zich uit te kopen uit de kolonie (wat meerdere jaren zou kosten) moesten ze deze eigenschappen leren. Dit bleek echter zeer moeilijk.

Ook het wegkomen uit Veenhuizen zelf en ontsnappen aan de nalatenschap van Veenhuizen blijkt voor de volgende generaties moeilijk. Meerdere keren wordt in het boek gerefereerd aan het opgeven van een andere geboorteplaats of straatnaam want ook bij de migratie naar Amsterdam blijft de armoede hoog en de veroordeling op basis van in welke wijk je woont groot. Zo toont Jansen ook hoe het stempel Tuindorp of Florawijk een negatieve indruk achterlaat. 

Deze intergenerationele overdracht van armoede wordt pas tenietgedaan als de ouders van Jansen elkaar ontmoeten en uit de armoede weten te blijven en een stap later blijkt hoe belangrijk de Cito-toets is. Jansen haalt een hoge score en mag, ondanks het lage advies van de school, toch naar een havo/vwo klas. Eindelijk is het echt mogelijk om ‘de gelijke kansen op basis van talent’ na te streven. Een belangrijke boodschap in een tijd waarin de objectieve Cito-toets minder belangrijk wordt gemaakt, de basisbeurs is afgeschaft en de kansen van kinderen uit de lagere sociaal-economische klassen op een hogere opleiding afneemt.