Jan Willem Duyvendak – Thuis. Het drama van een sentimentele samenleving.

Waarom thuis voelen tot minder thuisgevoel leidt

Voor mijn promotie anderhalf jaar geleden kreeg ik van oud-collega Joram dit boek van Duyvendak over thuis voelen. Uiteraard zeer toepasselijk bij het verdedigen van een proefschrift over eigenwoningbezit en huisvestingsbeleid. Het is een interessante bundeling met als centrale stelling dat de nadruk die we in de samenleving en de politiek op ‘thuis voelen’ leggen tot meer uitsluiting leidt in plaats van insluiting. Eén aspect mist Duyvendak, namelijk dat de nadruk op kopen en ‘het eigen huis’ om thuis te voelen ook leidt tot uitsluiting in de samenleving.

Duyvendak geeft een aantal voorbeelden waarin de toegenomen nadruk op thuis. Allereerst in de zorg, waar decentralisatie en de invoering van de WMO heeft geleidt tot meer ‘maatwerk’. Meer maatwerk betekent hier keukentafelgesprekken (letterlijk bij de mensen thuis), het langer thuis moeten blijven wonen en ook het inzetten van hulp door vrienden en familie in plaats van professionals.

Een tweede voorbeeld is in de politiek waarin de nadruk steeds meer komt te liggen op het ‘thuis moeten voelen’ van alle groepen in Nederland. Migranten moeten zich dus niet alleen aanpassen aan de Nederlandse samenleving van (de meeste) politieke partijen, maar ze zijn ook verplicht zich hier thuis te voelen. Door deze druk op aanpassen en thuis voelen zien we dat sommige groepen zich juist minder thuis gaan voelen.

Waar binnen de sociologie vaak nog weinig aandacht is voor de rol van buurten, kopen of huren en de invloed van ‘thuis voelen’, geeft Duyvendak vooral aan het eerste en laatste aspect een sterke invulling. Wat ik nog mis, vanuit mijn achtergrond als housing-onderzoeker, is de toegenomen invloed van de nadruk op kopen en ‘het eigen huis’ in Nederland. Pas als je een huis koopt kun je je echt thuis voelen lijkt het adagium steeds meer te worden en dat sluit hele groepen mensen uit, die niet kunnen of niet willen kopen. Het gaat hierbij vooral op jonge stellen, alleenstaanden (met en zonder kinderen) die hun werk en netwerk in de randstad hebben. De prijsstijgingen sinds 2012 hebben laten zien dat de uitsluiting voor deze groepen alleen maar sterker is geworden. Dat perspectief, zou nog een mooie aanvulling zijn op dit boek. 

Karin Slaughter – Laatste Weduwe

De nieuwe Will Trent/Sara Linton

De weken van het spannende boek zijn weer begonnen en dat betekent eigenlijk elk jaar dat dé nieuwe Karin Slaughter uitkomt en dit jaar was het (eindelijk) weer een nieuwe Will Trent/Sara Linton roman, heerlijk! Ik ben er het Pinksterweekend voor gaan zitten en binnen no-time had ik het boek uit.

Michelle Spivey is een infectiedeskundige en wordt gekidnapt als ze met haar dochter over het parkeerterrein van een winkelcentrum loopt. Na een maand is er nog geen spoor van haar gevonden. Sara en Will worden echter bij de zaak betrokken als Sara ook wordt ontvoerd, de juiste persoon op de verkeerde plek zoals de ontvoerders stellen, ze hebben een arts nodig en toevallig is Sara arts. Will stort in als Sara verdwijnt en gaat undercover om haar terug te vinden. Ondertussen probeer Sara er achter te komen waarom de kinderen in de sekte waar ze terecht komt allemaal ziek zijn en maar niet reageren op de medicijnen die ze geeft.

Slaughter heeft weer een heerlijk spannende thriller geschreven. Hij is gewelddadig, maar minder luguber dan andere boeken die ze schreef en we krijgen weer een extra stukje van Will en Sara te zien. Al is hun relatie en achtergrond maar een heel klein stukje van het boek. Het is mooi om te zien hoe Slaughter een trend in de samenleving tot hoofdpunt van haar boek maakt, waarbij religieuze/conservatieve groeperingen in de Amerikaanse samenleving de positie van mannen wil herstellen. Dat is iets wat we ook in de huidige samenleving, en niet alleen in Amerika, natuurlijk zien.  

Michelle Visser – Eline

 Leesbare historische roman rondom de Spaanse griep en het vrouwenkiesrecht

Eline woont tijdens de eerste wereldoorlog in Leiden, doordat Nederland neutraal is in deze oorlog is ze vooral op de hoogte door kranten en berichten van de Duitse neven van haar man. Haar leven kabbelt rustig voort tot haar man Wieger naar Drenthe vertrekt om een vers veenlijk te onderzoeken en zij besluit met hun twee kinderen hem achterna te reizen. In het dorp vlakbij Assen is het prachtig, maar ook ontzettend wennen voor Eline. Ze is het niet gewend dat vrouwen weinig rechten hebben, dat er tussen de middag warm wordt gegeten en hoe groot de invloed van de dominee is. Ze houdt zich staande doordat ze haar tekentalent kan inzetten en haar contact met enkele vrouwen in het dorp.

Als een vriend van Eline en Wieger zich als arts vestigt in het dorp en Eline hem helpt waar ze kan tijdens de uitbraak van de Spaanse griep lijkt ze eindelijk een plekje in het dorp te krijgen. De Spaanse griep is heftig en eist vele levens, ook die van dierbare vrienden en dat zorgt voor onrust in het dorp.

Naast de oorlog en de Spaanse griep is de uitbreiding van vrouwenrechten en met name de invoering van het passief en actief kiesrecht voor vrouwen, dat laatste nu 100 jaar geleden. Eline spreekt met Aletta Jacobs en besluit op haar manier bij te dragen aan de ontwikkeling van vrouwen. Doordat Visser deze belangrijke ontwikkelingen in onze geschiedenis op een toegankelijke manier weet te brengen is dit zo’n knap boek.

Het is makkelijk geschreven en doordat Eline zo modern is kon ik mij goed met haar identificeren. Doordat het speelt in een historische interessante tijd is het zo veel meer dan een fijne roman om mee weg te kruipen op de bank. De parallellen die zij weet te trekken tussen de tijd van het veenlijk en de tijd van de Spaanse griep is ook mooi bedacht en goed uitgewerkt. Met recht dat dit boek uitkomt in de lijn ‘best of historische romans’ van uitgeverij Boekerij.